Tire

Tire Gezilecek Yerler

tire gezilecek yerler
13.8BGörüntülenme
Ortalama Okuma Süresi: 6 dakika

İzmir’in yanı başındaki Cennet Tire’nin eski sokakları, insanları ve eşsiz lezzetleri keşfedilmeyi bekliyor. Güme dağlarına kadar uzanan Tire, dar sokaklarındaki asırlık ağaçları ve renk renk evleriyle herkesin sevgisini kazanıyor. Tire’ye Bizans tarihçisi Pachmeres “Keşişler Yöresi”, Evliya Çelebi “Şehr-i Muazzama”, Katip Çelebi ise “Eski Taht Şehrini” demiş. Bende doğasıyla ve kültürüyle gizli bir cennet olan bu ilçeye “Yeşil Tire” demeyi yakıştırıyorum. Tire deyince akla iğne oyalı örtüler, keçeler, tarih kokan sokakları, hanları, camileri, türbeleri, ünlü salı pazarları, ot kavurmaları, karadutlu lor tatlısı ve meşhur köftesi gelir. Daha yakından tanımak için gelip görmek gerek.

tire gezilecek yerler

Tire’de Yapılacaklar Listesi

  • Tire’nin cenneti Derekahve’ye gidip doğa harikası bir ortamda huzur içinde keyifle bir bardak çay yudumlayın.
  • Türkiye’nin en iyi 10 ot mekanından biri olarak bilinen Kaplan Dağ Restoran’a gidip gün batımını izleyebilirsiniz. Ayrıca burada Ege mutfağının leziz otlarını tadabilir, doğa içinde nefis bir manzaraya karşı yemek yiyebilirsiniz.
  • Tire’nin tarihi 30 camisinden en ünlüleri olan Ulu Cami, Yeni Cami ve Yalınayak Camisini görmelisiniz.
  • Hamamları ile de meşhur olan ilçenin merkezinde Hekim Hamamı, Eski yeni Hamam, Tahtakale Hamamı ve Yalınayak Hamamı bulunuyor. Geleneklerine bağlı Tire’nin bir de hamamlarında rahatlamak lazım.
  • Tire’nin el sanatları çarşısından keçe, iğne oyalı örtü, nalın ve urgan alabilirsiniz.
  • Hanlarıyla ünlü Tire’de görülecek başlıca yerler; köylü amcaların kahvehaneleriyle renklenen Ali Efe Hanı, yeniden canlanan Kutu Han ve Çöplen Hanı.
  • Tire’nin meşhur peynirinden, ekmeğinden ve yoğurdundan alabilirsiniz. Bunun için en iyi adres Ömür Mandıra.
  • Otun anavatanı olan Tire’de salı günleri kurulan pazarı gezebilirsiniz. Çeşit çeşit yeşilliğin en tazesini almak için Tire pazarına uğramalısınız.
  • Tire tarihini gözlemlemek için müzelerini, kütüphanelerini, hanlarını, hamamlarını ve türbelerini ziyaret edebilirsiniz. En ünlüleri ise Tire Müzesi, Kutu Han, Necip Paşa Kütüphanesi.
  • Tarih kokan sokaklarında dolaşıp eski evlerin fotoğrafını çekebilirsiniz. Rengarenk evlerin sokaklarında kaybolmanın keyfine varın.

tire ilçesi

Tire’ye Nasıl Gidilir?

  • İzmir’e 80 km uzaklıkta ve özel araç ile yaklaşık 1 saatte varabilirsiniz.
  • Tire yolcu taşıma kooperatifi otobüsleri İzmir otogarından kalkıyor Gaziemir’e uğrayarak gidiyor. Bu yolla Tire’ye yaklaşık bir buçuk saatte ulaşabilirsiniz.
  • İzmir Basmane tren garından Basmane-Tire trenlerine binebilirsiniz ya da İzban ile Havaalanı veya Cumaovası istasyonlarından binerseniz daha hesaplı yolculuk yaparsınız.

Tire’ye ilk kez tren ile gitmiştim. Basmane garından ayrılan tren ile Tire yolculuğuma başladım. Keyifli bir tren yolculuğuma çıtır gevrek ve peynir eşlik etti. Tıngır mıngır giderken ara ara istasyonlarda duran trenin camından koşturan insanları izlemek ayrı bir keyif. Yolculuk boyunca uçsuz bucaksız tarlalar, yeşil yeşil. Tire’ye varınca adı gibi yeşil olduğunu gördüm. İlçeyi ikinci ziyaretimde ise arabayla gitmeyi tercih ettim çünkü ilk gidişimde Kaplan Köyü’ne çıkamamıştım. Aslında taksiyle de bu köye gidebiliyorsunuz ama tabi biraz pahalı olabiliyor. Bu yüzden kendi aracımız ile gelip keyiflice gezelim dedik.

tire gezilecek yerler

Günübirlik Tire macerama şehrin en merkezi caddesi olan İstasyon Caddesi’nden boylu boyunca yürüyerek başladım. Bu yolun sonu Tire’nin en canlı meydanlarından olan Cumhuriyet Meydanı’na çıkıyor. İlk durağım Belediye Sarayı’nın yanında bulunan tarihin sağlam kanıtlarından Necip Paşa Kütüphanesi oldu.

Necip Paşa Kütüphanesi

tire fotoğrafları

1827 yılında II.Mahmut dönemi devlet adamlarından Necip Paşa tarafından klasik Osmanlı mimarisi tarzında yaptırılmış. Bu tarihi kütüphanede 12. yy’dan 20. yy’a kadar olan yüzlerce eşsiz yazma ve basma eser bulunuyor. Binaya girerken göreceksiniz, yerden oldukça yüksek yapılmış. Bunun nedeni eserlerin rutubetten korumakmış. Bu sayede günümüze kadar korunabilmiş. Ayrıca bu tarihi kütüphane her yıl yaklaşık 4 bin okuyucuyu ağırlıyormuş. Kütüphaneyi gezip görmek için bilim, kültür ve sanat alanında araştırmalar yapmak için ve günlük okuyucu olarak haftanın her günü ziyaret edebilirsiniz. Kütüphanenin basamaklarını aşıp kütüphane kapısından girdiğinizde tarihin kapısından kubbeli salona geçeceksiniz ve gözlerinize inanamayacaksınız. Siz etraftaki tarihin dokunuşlarını gözlemlerken kütüphane görevlisinden dilerseniz bu yapının tarihi geçmişini dinleyin. Sayısı 11.000’i geçen kütüphanenin eşsiz eserlerine dikkat edin. Yüzyıllardır korunabilmiş çok değerli kitaplar burada saklı. Muazzam.

Tire Pazarı

tire salı pazarı

Tire’nin alışveriş yönünden en bilindik özelliği ise salı günleri kurulan Tire Salı Pazarı. Türkiye’nin en büyük pazarı olarak bilinen Tire pazarına civar köylerden ve İzmir’den her salı günü alışveriş için gelen binlerce insan var. Salı günü Tire’ye gelirseniz köylü teyzelerden alışveriş yapın. Pazarda taze otlar, meyve ve sebzeler bulabilirsiniz. Ayrıca merkezde çok sayıda mandıra göreceksiniz çünkü Tire’nin yoğurdu çok meşhur. Tatmadan dönmeyin.

Karambol Oyunu

Karambol oyununun diğer bir adı da “Lek” imiş. Aslında Lek, elle oynanan bir tür bilardo oyunu ve tarihi İspanya’ya kadar dayanır. Göç eden Musevilerin oyunu kültürümüze kazandırdığı bu oyun “Meşe” adında toplarla oynanıyor. Toplar sağlamlığıyla bilinen Şimşir ağacından elde ediliyor. 500 yılı aşkın süredir var olan Karambol Oyunu şuanda yaklaşık 200 kişi tarafından biliniyor ve unutulmaya yüz tutmuş. Tire Belediyesi ve Tireliler bu kültürel değere sahip çıkarak Alay Parkı’nda sene içinde turnuvalar düzenliyor. Bu oyunun oynandığı yeri görmek isterseniz bu parka gelin.

Tire Müzesi

Alay Parkının hemen yanında tek katlı bir bina olan Tire Müzesi’ni göreceksiniz. Tire Müzesi iki bölümden oluşuyor, arkeoloji bölümünde M.Ö. 3500 ile M.S. 1100 yıllarına ait heykeller, mezar stelleri, mermer masa ayakları, mermer ve pişmiş toprak lahitler, cam eserler, pişmiş toprak yağ kandilleri, sikkeler, bronz yağ kandilleri ve gümüş sikkeler sergileniyor. Etnografya salonundaysa yazı takımları, erkek ve kadın ceketleri, karyola örtüleri, çeyiz sandıkları, nalınlar, hamam tasları, gümüş kadın ziynet eşyaları, Avrupa kökenli olup Osmanlı Dönemi’nde kullanılan seramikler, savaş aletleri, Çanakkale seramikleri, tablolar, halılar, kilimler ve vitray pencereler sergileniyor.

Müzeden çıktığımızda Osmanlı’nın ilk tıp kitabı yazarı Şanizade Ataullah Efendi’nin anıt mezarı tam karşımızda kalıyor. Burada Tire’nin tarihi yerlerinin yer aldığı turist haritası da bulunuyor. Müzeden çıktığınızda bu harita rotanızı belirlemek açısından oldukça yararlı bir nokta olacaktır. Bu haritaya göre Tire’de 30 tarihi cami, 4 hamam, 5 han, 5 türbe, 3 müze, 2 kütüphane ve 1 tane bedesten bulunuyor. Hepsi birbirinden güzel bu tarihi yerleri dolaşmak içinse belki bir kaç gün Tire’de kalabilirsiniz.

Tire’de ne yenir?

tire köfte

  • Meşhur Tire köftesini yerinde yemek için Tire’ye gelmek lazım. Ancak merkezdeki köfteciler sokağı yereller tarafından tercih edilmiyor. Bizde iyisini denemek için oralara hiç gitmedik. Kaplan köyüne gidip denedik, çokta beğendik.
  • Yeşilin başkenti Tire’de Ege mutfağının olmazsa olmazlarından zeytinyağlı bol limonlu otlardan tatmak için Kaplan Dağ Restoran‘a gitmelisiniz. Burada muhteşem bir manzara ve doğa var, bayıldım.
  • Tire’nin en meşhur tatlılarından olan karadutlu lor tatlısı ve tahinli muzu yemek sonrası deneyin.

tire kaplan köyü

  • Tire’de süt ürünleri çok meşhur. Ömür Mandıra ve Tire Süt markaları en öne çıkanlar olsa da ben Ömür Mandıra’yı her yerde bulamadığım için buraya gelince tercih ediyorum. Tire peynirinden ve yoğurdundan dönüş yolunda alıp, evinize götürebilirsiniz.
  • Eski fırınlar hala burada yaşatılıyor. Taş fırında pişen nohutlu ve eksi mayalı ekmeklerin tadına varın.
  • Çarşı içindeki 100 yıllık Babaoğlu Tandırcısı’nın leziz tandırını tadabilirsiniz. Tire’ye özgü tak tak kebabı için en iyi adres burası. 1 saat kuyuda pişen tandırı yemek için erkenden gelmeniz lazım çünkü sabah 11 gibi bitiyor. Kebaptan önce çorba içerim diyenler için de bir tavsiyem var. Tandır çorbası da nefis oluyor. Kebap için pişen etlerin suyuyla yapılınca lezzetli olmaması imkansız. Mutlaka deneyin.

tire yemek yerleri

Derekahve

tire derekahve

Yemyeşil doğası ve şırıl şırıl akan suları ile Tire’nin gizli cenneti Derekahve. Burada su kenarında çay bahçeleri ve kahvaltı mekanları bulunuyor. Sabah gelirseniz kahvaltı yaparsınız, öğlen gelirseniz bir şeyler içersiniz. Biz değirmen çevresinde bulunan çay bahçesinde soluklandıktan sonra Ayazma’ya çıktık. Ayazma, Hristiyan inancına göre burada akan suyun isminin adandığı aziz yada azizenin gözyaşlarını temsil eder ve bu yüzden kutsal kabul edilir. Kelime anlamı olarak ise Rum toplumunda görülen bir su kaynağı yada kuyu yanında kurulan küçük kilise anlamına geliyor.

tire derakahve

Ayazma Derekahve ise 5. yüzyılda yapılmış ilk taş ayazma özelliği taşıyor. Bu ayazmanın mimari özellikleri ise oldukça ilginç, dünyanın her tarafında gece gündüz eşitliği olduğunda bulunan 3 penceresi ve kapısı açıldığında ışık-gölge özelliğinden ayazmanın içinde haç işareti oluşmaktaymış. Ayrıca bir diğer özelliği ise, Meryem Ana yaşadığı baskılar yüzünden I. yüzyılda Derekahve’ye göç etmiş ve bir süre burada yaşamış. İşte bu sebeple Derekahve Ayazması azize Meryem Ana’ya adanmış. Şemsimescid ve Ayazma’nın aynı binada alt alta yapılmış olması Tire’nin dinler arası uyum ve birlikteliğe sunduğu önemli bir sembolü olduğunu görüyorum.

Yeni Cami

Tire’nin görülmeye değer en gösterişli camisi olan Yeni Cami, 1579 yılında Yeniçeri Kethüdası Behram Bey tarafından yaptırılmış. Tire camileri içinde minaresi ve camisi kesme taşlardan yapılmış tek örnek. Yeni Cami, harem ve cemaat yeri kalem işi süslemeleriyle Osmanlı klasik döneminin gözde örneklerinden sayılır. Caminin içerisine girdiğimizde imam bize camiyi tanıtıyor ve köşede yarım kalmış bir bölümden bahsediyor. Neden yarım kaldığı konusunda çeşitli söylentiler olduğunu söylüyor fakat kendi yorumu ise dünya üzerinde her işin tam anlamıyla bitemeyeceğini ve bunun da bir ders niteliğinde yarım bırakılmış olabileceğini anlatıyor.

Tire Tahtakale Çarşısı

tire gezilecek yerler

Tahtakale, Tire merkezinde bulunan tarihi bir bedesten. Bu çarşıda ne ararsanız var. Keçeden örtüler, oyalı küpeler, el dokuması halılar daha neler var neler. Tire’nin bir de keçeleri meşhur, bu çarşıda keçenin her türlü ürününü bulabilirsiniz. Hediyelik keçeden ve ipekten örtüler alabileceğiniz bir çok dükkan var.

Kutu Han

Kutu Han ilk ziyaret ettiğim yıllarda harabe haldeydi. Bazı yerler kazılmış, buluntular bir köşede öylece tarihleri birleştirmeyi, yeni bir bilgiyi açıklamayı bekliyordu. Kutu Han’ın adı dışında hiç bir bilgimiz olmadığı için kendimiz keşfederek yorumlayarak dolaştık her bir köşesini. Her bir odasını gezip aklımdan hikayeler yazdım. Son ziyaretimde gördüm ki ciddi bir restorasyon çalışmasına girmiş ve tarih adeta yeniden ayaklanmış. Tire’ye gelince yüzyıllık bu hanı mutlaka ziyaret edin.

tire gezilecek yerler

Tire, tarihin bir çok etkisini barındıran bir ilçe ve gözlemlediğim kadarıyla halk ve belediyesi tarihini korumak için bir çok çalışma içerisinde. Böylesine etkileyici bir şekilde tarihi gözümde canlandırabilen bir yer daha önce hiç görmemiştim. Tire gezim ile öğrendim ki İzmir’in yanı başında zengin tarihi ve kültürel bir birikimi olan bir ilçe varmış. Dilerim sizlerin de yolu bir gün Tire’ye düşer, Tire’nin tarihini ve lezzetlerini keşfetme olanağı yakalarsınız.

Seyahatlerimle ilgili paylaşımlarımı Facebook ve Instagram hesaplarımdan takip edebilirsiniz.

16 yorum

Bir cevap yazın